Kısa cevap: Cinsel suç ifadesine çağrıldığınızda çağrıya uymanız gerekir; gelmeyen kişi zorla getirilebilir. Ancak avukatsız ve hazırlıksız ifade vermek zorunda değilsiniz: ifadeden önce ve sırasında bir avukatla görüşme (CMK m. 149) ve susma (CMK m. 147) haklarınız vardır. Ağır cezalık cinsel suçlarda müdafi bulundurulması zaten zorunludur (CMK m. 150). Bu nedenle ifadeye bir avukatla birlikte gitmek en güvenli yoldur.
İfade, soruşturmanın en belirleyici anlarından biridir; burada söylenenler dava boyunca dosyada kalır. Bu yazıda cinsel suç ifadesine çağrılan kişinin haklarını, avukatın rolünü ve ifadeye giderken dikkat edilmesi gerekenleri ele alıyoruz. Gözaltı hâlinde izlenecek yol için cinsel suçtan gözaltında ilk 24 saat yazımızı da inceleyebilirsiniz.
İfadeye Çağrılmak Ne Anlama Gelir?
Kısa Cevap: İfadeye çağrı, hakkınızda bir soruşturma bulunduğunu ve beyanınıza başvurulacağını gösterir. Bu her zaman suçlu olduğunuz anlamına gelmez; şüpheli veya tanık sıfatıyla çağrılmış olabilirsiniz. Hangi sıfatla ve hangi isnatla çağrıldığınızı öğrenmek ilk adımdır.
Şüpheli, hakkında suç şüphesi bulunan kişidir ve susma, müdafi gibi haklardan yararlanır. Tanık ise olay hakkında bilgi vermek üzere çağrılır. Konumunuzun ne olduğu, ifade sırasında sahip olduğunuz hakları doğrudan etkiler.
Avukatsız İfade Vermeli miyim?
Kısa Cevap: Hayır. İfade vermek zorunlu olsa da bunu avukatsız ve hazırlıksız yapmak zorunda değilsiniz. Avukatınızla görüşerek dosyayı değerlendirmek, lehinize delilleri belirlemek ve beyanı buna göre vermek, çelişki ve hak kaybı riskini azaltır. Ağır cezalık cinsel suçlarda müdafi zaten zorunludur.
İfade Sırasındaki Temel Haklarınız
İfade alınırken uyulması gereken usul ve haklar CMK m. 147’de düzenlenmiştir. Başlıcaları şunlardır:
- İsnat edilen suçun ne olduğunun açıkça bildirilmesi
- Müdafi (avukat) seçme ve görüşme hakkı; avukatın ifadede hazır bulunması
- Susma; yani soruları yanıtlamama hakkı
- Yakınına haber verilmesini isteme hakkı
- Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteme hakkı
Zorunlu Müdafi Ne Zaman Devreye Girer?
Kısa Cevap: Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda müdafi görevlendirilmesi zorunludur (CMK m. 150). Cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarı gibi suçlar bu kapsamda olduğundan, kişi istemese bile baro tarafından bir avukat görevlendirilir.
İfadeye Giderken Nelere Dikkat Etmeli?
- Çağrının hangi sıfatla (şüpheli/tanık) ve hangi isnatla yapıldığını öğrenin.
- Mümkünse ifadeden önce bir avukatla görüşün.
- Emin olmadığınız konularda tahmin yürütmek yerine susma hakkınızı kullanın.
- Tutanağı okumadan ve gerekirse şerh düşmeden imzalamayın.
- Lehinize olan delilleri (mesaj, kamera, tanık) avukatınıza aktarın.
Sonuç ve Değerlendirme
Cinsel suç ifadesine çağrılmak, sürecin başında doğru adımlar atıldığında yönetilebilir bir aşamadır. Çağrıya uymak, ancak ifadeyi haklarını bilerek ve mümkünse avukatla birlikte vermek en güvenli yoldur. Her dosyanın koşulları farklı olduğundan, ifade öncesi bir hukukçuyla görüşmek hak kayıplarının önüne geçer. Sürecin bütününe ilişkin cinsel suçlar ve doğru savunma sayfamızdan da yararlanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İfadeye çağrıldım, gitmezsem ne olur?
Usulüne uygun çağrıya (davetiye) haklı bir mazeret olmadan uyulmaması hâlinde kişi zorla getirilebilir (CMK m. 146). Bu nedenle çağrıya uymak, ancak ifadeyi bir avukatla birlikte ve haklarınızı bilerek vermek en doğru yaklaşımdır. Mazeretiniz varsa bunu bildirerek yeni bir tarih talep edebilirsiniz.
Cinsel suç ifadesi için avukat tutmak zorunda mıyım?
Kural olarak zorunlu değildir; ancak ağır cezalık cinsel suçlarda müdafi bulundurulması kanunen zorunludur ve talebiniz olmasa dahi baro tarafından müdafi görevlendirilir (CMK m. 150). Avukatınız yoksa ücretsiz müdafi istemeniz mümkündür. İfadenin avukat huzurunda verilmesi güçlü bir güvencedir.
İfade sırasında susarsam suçlu mu görünürüm?
Hayır. Susma hakkı anayasal bir güvencedir ve bu hakkı kullanmanız aleyhinize yorumlanamaz (CMK m. 147). Özellikle isnadın kapsamını ve delilleri değerlendirmeden verilen aceleci beyanlar riskli olabileceğinden, avukatınızla görüşene kadar susma hakkınızı kullanabilirsiniz.
Tanık olarak çağrıldım, yine de avukatla mı gitmeliyim?
Tanıklık ile şüphelilik farklı hukuki konumlardır. Çağrının hangi sıfatla yapıldığını netleştirmek önemlidir; çünkü ifade sırasında konumunuz değişebilir. Tereddüt hâlinde bir avukata danışmak, hangi hakların geçerli olduğunu bilmeniz açısından yararlıdır.
İfade tutanağını imzalamak zorunda mıyım?
Tutanağı okumadan imzalamak zorunda değilsiniz. Beyanınızın tutanağa doğru geçirildiğini kontrol etmeli, eksik veya yanlış bir husus varsa düzeltilmesini istemeli ya da şerh düşülmesini talep etmelisiniz. İmza, tutanağın içeriğini kabul anlamına geldiğinden bu aşama önemlidir.
Avukatım yoksa ne yapabilirim?
Barodan ücretsiz müdafi (CMK avukatı) görevlendirilmesini talep edebilirsiniz. Ağır cezalık cinsel suçlarda bu görevlendirme zaten zorunludur. Görevlendirilen avukatla görüşmeden esasa ilişkin ayrıntılı beyan vermemeniz, savunmanızın sağlıklı kurulması bakımından önemlidir.
Yazar Hakkında
Av. Burak Kahraman, ceza hukuku ve ağır ceza yargılamaları alanında çalışan bir avukattır. Özellikle soruşturma aşamasında şüpheli hakları, ifade usulü ve müdafi ile temsil üzerine hukuki çalışmalar yürütmektedir. Bu makalede, cinsel suç ifadesine çağrılan kişinin hakları ve avukatın rolü konusunu güncel mevzuat çerçevesinde ve okuyucunun anlayabileceği biçimde açıklamayı amaçlamıştır.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
İfadeye çağrıldıysanız, beyanınızı vermeden önce süreci bir hukukçuyla değerlendirmek isteyebilirsiniz.
