Kısa cevap: 15 yaşını doldurmamış bir çocukla cinsel ilişki, rıza olsa dahi cinsel istismardır (TCK m. 103). 15-18 yaş arasında ise cebir, tehdit veya hile yoksa fiil reşit olmayanla cinsel ilişki suçunu oluşturur (TCK m. 104) ve kural olarak şikâyete bağlıdır. Bu nedenle “rızası vardı” savunması 15 yaş altında sonucu değiştirmez; 15-18 yaş grubunda ise fiilin niteliğini belirlemede önem taşır.

Yaş ve rıza, cinsel suçlarda cezai sorumluluğu belirleyen en kritik unsurlardır. Bu yazıda reşit olmayanla ilişkinin hangi hâllerde suç olduğunu, yaş gruplarına göre farkları ve “rıza” savunmasının hukuki değerini ele alıyoruz. İstismar cezaları için çocuğun cinsel istismarı cezası, konunun bütünü için cinsel suçlar ve doğru savunma sayfamıza bakabilirsiniz.

Yaş Gruplarına Göre Durum

“Rızası Vardı” Savunması Ne Zaman Geçerli?

Kısa Cevap: On beş yaş altında rıza hukuken geçersizdir; fiil her hâlde istismar sayılır. On beş-on sekiz yaş grubunda ise rıza, fiilin cinsel saldırı/istismar değil TCK m. 104 kapsamında değerlendirilmesini sağlayabilir; ancak fiil yine de suçtur ve şikâyete bağlıdır. Rızanın özgür iradeyle verilip verilmediği titizlikle incelenir.

Cebir, Tehdit veya Hile Varsa Ne Olur?

15-18 yaş grubunda dahi araya cebir, tehdit veya hile girdiğinde fiil, reşit olmayanla ilişki kapsamından çıkar ve cinsel saldırı ya da istismar hükümlerine göre çok daha ağır biçimde cezalandırılır. Bu ayrım, olayın delillerle nasıl ortaya konduğuna bağlıdır.

Yaş Yanılgısı İddiası

Failin, mağdurun yaşını bilmediğine ilişkin savunması somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. Yaş yanılgısının kabulü sıkı koşullara bağlı olduğundan, bu yöndeki savunmanın somut delillerle desteklenmesi gerekir.

Sonuç ve Değerlendirme

Reşit olmayanla ilişkide belirleyici olan, mağdurun yaşı ve fiilin cebir/tehdit/hile içerip içermediğidir. 15 yaş altında rıza sonucu değiştirmezken, 15-18 yaş grubunda fiil şikâyete bağlı bir suç olarak değerlendirilebilir. Yanlış nitelendirme çok ağır sonuçlar doğurabileceğinden, sürecin bir hukukçuyla yürütülmesi büyük önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

15 yaşından küçükle ilişki her hâlde suç mu?

Evet. On beş yaşını doldurmamış çocuklara yönelik her türlü cinsel davranış, rıza bulunsa dahi cinsel istismar suçunu oluşturur (TCK m. 103). Bu yaş grubunda ‘rıza’ hukuken geçerli kabul edilmez.

15-18 yaş arasıyla ilişki suç mu?

On beş yaşını doldurmuş, on sekiz yaşından küçük çocukla cebir, tehdit veya hile olmaksızın kurulan cinsel ilişki, reşit olmayanla cinsel ilişki suçunu oluşturur (TCK m. 104). Bu suç kural olarak şikâyete bağlıdır.

‘Rızası vardı’ savunması geçerli olur mu?

15 yaş altında rıza sonucu değiştirmez; fiil istismardır. 15-18 yaş grubunda ise rıza bulunsa bile fiil TCK m. 104 kapsamında suç olabilir; ancak cebir/tehdit/hile bulunmaması, fiilin cinsel saldırı/istismar değil bu kapsamda değerlendirilmesini sağlar. Rızanın niteliği yargılamada dikkatle incelenir.

Yaşın küçük olduğunu bilmiyordum, ne olur?

Mağdurun yaşına ilişkin bilgi ve yanılgı iddiaları, somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. Yaş yanılgısının kabulü sıkı koşullara bağlıdır; bu nedenle savunmanın delillerle desteklenmesi önemlidir.

Reşit olmayanla ilişki suçunun cezası nedir?

Fiil TCK m. 104 kapsamındaysa öngörülen hapis cezası, cinsel saldırı veya istismara göre daha düşüktür ve suç şikâyete bağlıdır. Ancak araya yaş farkı, cebir/tehdit/hile gibi unsurlar girdiğinde fiil çok daha ağır hükümler kapsamında değerlendirilebilir.

Bu suçta şikâyetten vazgeçilebilir mi?

TCK m. 104 kapsamındaki temel fiil şikâyete bağlı olduğundan, şikâyetten vazgeçme davanın düşmesine yol açabilir. Ancak fiil cebir/tehdit veya yaş nedeniyle istismar kapsamına giriyorsa re’sen soruşturulur ve vazgeçme sonucu etkilemez.

Yazar Hakkında

Av. Burak Kahraman, ceza hukuku ve ağır ceza yargılamaları alanında çalışan bir avukattır. Özellikle yaş ve rıza değerlendirmesinin belirleyici olduğu cinsel suç dosyalarında savunma üzerine hukuki çalışmalar yürütmektedir. Bu makalede, reşit olmayanla cinsel ilişki suçu ile yaş ve rızanın hukuki değeri konusunu güncel mevzuat çerçevesinde ve okuyucunun anlayabileceği biçimde açıklamayı amaçlamıştır.

Hukuki Sorumluluk Reddi

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.

Yaş ve rızanın tartışmalı olduğu bir cinsel suç sürecinde, fiilin doğru nitelendirilmesi için bir hukukçuyla görüşebilirsiniz.