Kısa cevap: Tutuklular, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde kurumun bu husustaki genel düzenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilirler (5275 sayılı Kanun m.114/2). Ancak soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanın selameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabilir veya kısıtlamalar koyabilir. Hükümlüler için düzenlenen ziyaret kuralları (m.83), tutukluluk hâliyle bağdaşan ölçüde tutuklular hakkında da uygulanabilir (m.116/1). Hükümlü için eş ve üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları haftada bir kez, ayrıca kuruma kabulde bildirilen en fazla üç kişi ziyaret edebilir. Tutuklunun müdafii ile temas ve görüşmelerine hiçbir surette engel olunamaz ve kısıtlama konulamaz (m.114/5).
Tutuklanan bir yakının ardından ailelerin ilk sorusu çoğunlukla ziyaret ve görüşmenin nasıl yapılacağıdır. Bu yazıda tutuklular için ziyaret ve görüş düzenlemesini, kısıtlama yetkisini ve Anayasa Mahkemesi’nin ziyaretçi listesine ilişkin ölçütlerini anlatıyoruz. Metin için 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un güncel metni incelenebilir.
Kanundaki Temel Kurallar
Kısa cevap: Tutuklunun ziyaretçi kabulü kural olarak serbesttir ve kurum düzenine tabidir; yasaklama veya kısıtlama yetkisi savcıya, hâkime veya mahkemeye aittir, kurum idaresine değil.
Güncel gün, saat ve kurum uygulamaları cezaevi idaresinden öğrenilmelidir. Tutuklanan yakınlar için genel yol haritası yakınım tutuklandı, aile olarak ne yapmalıyız yazımızda, avukat görüşmesi cezaevindeki yakınıma avukat görüşmesi nasıl yapılır yazımızda anlatılmıştır.
Anayasa Mahkemesi: Ziyaretçi Listesi
Kısa cevap: Ziyaretçi listesi talebi, kurum güvenliği bakımından neden sakınca doğurduğu somut bilgilere dayanılarak açıklanmadan reddedilemez.
Anayasa Mahkemesi, Nail Yerlikaya Başvurusu, B. No: 2018/35854, 18.11.2020 kararında, tutuklu iken üç kişilik ziyaretçi listesine nişanlısını eklemek isteyen başvurucunun talebinin kolluk araştırmasına dayanılarak reddedildiği olay incelenmiştir. Mahkeme, hükümlü ve tutukluların özel ve aile hayatının sınırlanmasının ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınılmaz bir sonucu olduğunu ancak kurum güvenliği ile ziyaret hakkı arasında makul bir denge kurulması gerektiğini belirtmiş; yalnızca aynı suç isnadıyla yargılanıyor olmanın tek başına kurum güvenliği bakımından yeterli gerekçe olmadığını, ayrıca Ziyaret Yönetmeliği’ndeki altmış günlük sürenin hak düşürücü sayılmasının da adil dengeyi bozduğunu kabul etmiştir. Mahkeme, özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine oy birliğiyle karar vermiş ve 6.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir.
Tutuklu ve Hükümlü Arasındaki Fark
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 10.02.2023 tarihli, 2023/15 E., 2023/399 K. kararında, tutuklunun müdafii ile temas ve görüşmesine engel olunamayacağını düzenleyen 5275 m.114/5’in tutuklular için ek güvence sağladığı, bu güvencenin hükümlüleri kapsamadığı ve hükümlünün avukatıyla telefonla görüşme hakkına ilişkin yasal düzenleme bulunmadığı belirtilerek kanun yararına bozma istemi oy birliğiyle kabul edilmiştir. Kararda ayrıca tutukluların telefonla görüşmelerinin soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme tarafından kısıtlanabileceği, bu konuda idarenin takdir yetkisi bulunmadığı vurgulanmıştır.
Kısıtlama Kararına Karşı Neler Yapılabilir?
Ziyaret yasağı veya kısıtlama, dosyanın selameti gerekçesine dayandığından savcılık veya mahkeme kararına karşı avukat aracılığıyla itiraz ve kararın gerekçesinin sorulması önem taşır. Tutuklamaya itiraz süreçleri için tutuklamaya itiraz ve adlî kontrol sayfamıza bakabilirsiniz.
Sonuç ve Değerlendirme
Tutuklu yakının ziyareti hukuken bir haktır; kısıtlamalar ancak kanunda belirtilen makamlarca ve somut gerekçeyle yapılabilir. Avukat görüşmesi ise ayrıca korunmuştur.
Avukat Desteğinin Önemi
Ziyaret yasağı veya liste reddi gibi durumlarda başvuru yolları sınırlı sürelere tabidir. Acil durumlarda gözaltı ve ifade desteği sayfamızı, İstanbul dosyaları için Kartal ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Tutuklu yakınımı kimler ziyaret edebilir?
5275 sayılı Kanun m.114/2’ye göre tutuklular kurumun genel düzenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilir. Hükümlüler için m.83’te sayılan yakınlar (eş, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları, vasi veya kayyım) ve bildirilen en fazla üç kişi, tutukluluk hâliyle bağdaşan ölçüde tutuklular bakımından da dikkate alınır (m.116/1).
Ziyaret yasağı kim tarafından konulur?
Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanın selameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabilir veya kısıtlayabilir (m.114/2). Tehlikeli hâlde bulunan, delil karartma tehlikesi olan tutuklulara belirli süreyle ziyaretçi kabulünün kısıtlanması da m.115 kapsamındadır.
Avukatın ziyaretine kısıtlama konabilir mi?
Hayır. 5275 m.114/5’e göre tutuklunun müdafii ile olan haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir surette engel olunamaz ve kısıtlamalar konulamaz.
Ziyaretçi listemiz reddedilirse ne yapılır?
Ret işlemine karşı infaz hâkimliğine şikâyet ve ardından ağır ceza mahkemesine itiraz yoluna gidilebilir. Anayasa Mahkemesi, ziyaretçi listesi talebinin somut bilgilere dayanan bir gerekçe olmadan reddedilmesini özel hayata saygı hakkının ihlali saymıştır.
Cenaze veya hasta ziyareti için izin alınabilir mi?
5275 m.116/2-3’e göre ikinci derece dâhil kan veya kayın hısımlarından birinin ya da eşin ölümü hâlinde, soruşturmanın veya kovuşturmanın selameti ve güvenlik bakımından sakınca bulunmaması koşuluyla, kurum üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet başsavcılığının onayıyla izin verilebilir. Ana, baba, eş, kardeş, çocuk ile eşin anne veya babasından birinin yaşamsal tehlike oluşturan ağır hastalığında ise sağlık kurulu raporuyla hasta ziyareti için izin verilebilir (m.116/3).
Av. Burak Kahraman, tutuklu ve hükümlü yakınlarının ziyaret, görüş ve infaz işlemleri konusunda hukuki destek sunmaktadır.
Hukuki Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olayınıza özel hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; güncel mevzuat ve içtihat doğrultusunda değerlendirme için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.
Tutuklu yakınınız için ziyaret ve görüş konusunda hukuki destek almak üzere iletişime geçebilirsiniz.
