Kısa cevap: Güveni kötüye kullanma suçunda (TCK 155/1) muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği rızayla kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya devir olgusunu inkâr eden kişi, şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır. Suçun meslek, ticaret veya hizmet ilişkisi ya da başkasının mallarını idare etme yetkisi gereği tevdi edilen eşya hakkında işlenmesi hâlinde ise ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adli para cezasıdır (TCK 155/2). 7571 sayılı Kanunla eklenen 155/3 uyarınca suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtı ise ceza bir kat artırılır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, güveni kötüye kullanmayı dolandırıcılık ve hırsızlıktan ayıran ölçütleri ayrıntılı biçimde belirlemiştir: zilyetlik aldatılmamış özgür iradeyle devredilmiş olmalı ve kast sonradan oluşmalıdır.
Güveni kötüye kullanma; ödünç verilen eşya, emanet, araç kiralama, iş ilişkisinde teslim edilen para veya mal gibi birçok günlük ilişkide gündeme gelen bir suçtur. Bu yazıda ceza aralıklarını ve suçun dolandırıcılık ile hırsızlıktan farkını anlatıyoruz. Metin için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun güncel metni incelenebilir.
Temel Suç ve Nitelikli Hâl
Kısa cevap: Zilyetliği muhafaza veya belirli biçimde kullanım için devredilmiş malı devir amacı dışında kullanmak veya devri inkâr etmek, şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir.
Suç, hizmet veya idare yetkisi gereği tevdi edilmiş mal üzerinde işlenirse bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adli para cezası verilir. Kanun metninde şikâyet şartı yalnızca birinci fıkrada yer almaktadır.
Ceza Aralıkları ve Yaptırımlar
Dolandırıcılık cezaları için dolandırıcılık cezası kaç yıl yazımıza bakabilirsiniz.
Dolandırıcılık ve Hırsızlıktan Farkı: CGK Kararı
Kısa cevap: Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na göre güveni kötüye kullanmada zilyetlik aldatılmamış özgür iradeyle devredilir ve kast sonradan oluşur; dolandırıcılıkta irade hileyle sakatlanmıştır, hırsızlıkta ise mal zilyedin rızası olmadan alınır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 14.10.2014 tarihli, 2013/750 E., 2014/429 K. kararında, Genel Kurul bu üç suçun farklarını ayrıntılı biçimde ortaya koymuştur. Karardaki olayda sanık, katılana borç para verme bahanesiyle cüzdanını istemiş ve cüzdanın içindeki parayı el çabukluğuyla almıştır; Genel Kurul, hileli davranışların paranın verilmesi konusunda rıza sağlamaya değil cüzdandan alınmasını kolaylaştırmaya yönelik olduğunu, geçici de olsa rızai bir teslim bulunmadığını belirterek eylemin dolandırıcılık değil hırsızlık olduğuna karar vermiştir. Aynı kararda, güveni kötüye kullanma suçunda hukuka uygun biçimde zilyetlik tesis edildikten sonra devir olgusunu inkâr etmek veya suçu gizlemek için hile kullanılmasının dolandırıcılık sayılmayacağı da belirtilmiştir.
Başlangıçtan İtibaren Hırsızlık Kastı
Yargıtay (kapatılan) 15. Ceza Dairesi, 28.05.2013 tarihli, 2011/65996 E., 2013/9810 K. kararında, iş yerindeki arkadaşlarının cep telefonlarını kısa süre kullanıp iade etmek üzere alıp bir daha dönmeyen sanığın eyleminde, başlangıçtan itibaren hırsızlık kastıyla hareket edildiği ve hukuken geçerli bir zilyetlik devri bulunmadığı için güveni kötüye kullanma değil hırsızlık suçunun oluştuğu belirtilerek hüküm bozulmuştur. Bu kararlar, 7571 sayılı Kanunla eklenen 155/3 öncesine ait olup suçun unsurlarına ilişkin ilkeler açısından değerlendirilmelidir. Hırsızlık cezaları için hırsızlık cezası kaç yıl yazımıza bakabilirsiniz.
Uzlaştırma ve Etkin Pişmanlık
Güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç) uzlaştırma kapsamındadır; süreç için uzlaştırmacıdan telefon geldiğinde ne yapılmalı yazımıza, etkin pişmanlık için etkin pişmanlık nedir yazımıza bakılabilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Güveni kötüye kullanma suçunda ceza, mal üzerindeki ilişkinin niteliğine (hizmet, ticaret, idare yetkisi) ve malın motorlu taşıt olup olmadığına göre belirlenir. Suçun hırsızlık veya dolandırıcılıktan ayrımı, cezanın niteliğini tamamen değiştirdiği için savunmanın ilk incelediği konudur.
Avukat Desteğinin Önemi
Zilyetliğin nasıl devredildiği, kastın ne zaman oluştuğu ve zararın giderilip giderilmediği erken aşamada incelenmelidir. Anadolu Yakası’ndaki dosyalar için Kartal ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Güveni kötüye kullanmanın cezası nedir?
TCK 155/1’e göre şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir. Hizmet, ticaret veya idare yetkisi nedeniyle tevdi edilen eşyada (155/2) bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adli para cezası öngörülür.
Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma ne demektir?
Failin meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi ya da başkasının mallarını idare etme yetkisi gereği kendisine tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında suçu işlemesidir; ceza TCK 155/2’ye göre daha ağırdır.
Güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık arasındaki fark nedir?
Güveni kötüye kullanmada mal aldatılmamış özgür iradeyle devredilmiştir ve kast sonradan oluşur; dolandırıcılıkta ise mal hileli davranışlarla sakatlanmış bir iradeye dayanılarak elde edilir ve kast baştan vardır.
Güveni kötüye kullanmada uzlaşma mümkün müdür?
CMK 253’e göre güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç, madde 155) uzlaştırma kapsamındadır.
Etkin pişmanlık uygulanır mı?
Evet. TCK 168’e göre kovuşturma başlamadan önce zarar tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hüküm öncesinde giderilirse yarısına kadarı indirilir.
Av. Burak Kahraman, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık ve hırsızlık ayrımının belirleyici olduğu dosyalarda savunma desteği sunmaktadır.
Hukuki Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olayınıza özel hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; güncel mevzuat ve içtihat doğrultusunda değerlendirme için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.
Güveni kötüye kullanma iddiasıyla ilgili dosyanızı görüşmek için iletişime geçebilirsiniz.
