Kısa cevap: Mala zarar verme suçunda (TCK 151) başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Suçun soruşturulması şikâyete bağlı olduğundan şikâyet süresi (altı ay) ve şikâyetten vazgeçme önemlidir; şikâyete bağlı suçlar CMK 253 kapsamında uzlaştırmaya tabidir. Hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla mala zarar verilmesi hâlinde ise şikâyet aranmaz (TCK 142/4). Yargıtay kararlarına göre suçun oluşması için somut ve belirlenebilen bir zarar bulunması gerekir. Zararın gönüllü olarak giderilmesi hâlinde TCK 168’deki etkin pişmanlık hükümleri de gündeme gelebilir.
Mala zarar verme, komşuluk, kira, trafik ve kavga uyuşmazlıklarında sık görülen bir suçtur. Bu yazıda TCK 151’deki ceza aralığını, şikâyet ve uzlaştırma kurallarını ve Yargıtay’ın suçun unsurlarına ilişkin yaklaşımını anlatıyoruz. Güncel metin için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun güncel metni incelenebilir.
Suçun Unsurları ve Ceza
Kısa cevap: Başkasının taşınır veya taşınmaz malını yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek veya kirletmek; şikâyet üzerine dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir.
Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 01.04.2015 tarihli, 2013/17705 E., 2015/22826 K. kararında suç, seçimlik hareketli bir suç olarak tanımlanmış; yıkmanın yalnızca taşınmazlar için söz konusu olduğu, bozmanın malın amacına uygun kullanılma olanağını ortadan kaldırmak olduğu, kirletmenin ise örneğin bina duvarına yazı yazmak gibi hareketlerle gerçekleşebileceği belirtilmiştir. Karardaki olayda, husumet bulunan kişinin aracını sert bir cisimle çizen sanığın mahkûmiyeti onanmıştır.
Şikâyet, Uzlaştırma ve Cezayı Etkileyen Durumlar
Şikâyet süresi ve vazgeçme için şikâyet süresi ne kadardır ve şikâyetten vazgeçersem dava düşer mi yazılarımıza, uzlaştırma süreci için uzlaştırmacıdan telefon geldiğinde ne yapılmalı yazımıza bakabilirsiniz.
Somut Zarar Aranması
Kısa cevap: Yargıtay, mala zarar verme suçunun oluşması için somut ve belirlenebilen bir zarar bulunması gerektiğini, bu hususun kararda tartışılması gerektiğini belirtmiştir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 05.05.2014 tarihli, 2013/23190 E., 2014/11875 K. kararında, hırsızlık amacıyla girilen evin kapısında zorlama izleri bulunmakla birlikte yakınanın herhangi bir zararının olmadığını bildirmesi karşısında, somut ve belirlenebilen zarar araştırılmadan mala zarar verme suçundan mahkûmiyet kurulması bozma sebebi sayılmıştır.
Şikâyet Hakkı Kimdedir?
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 23.05.2019 tarihli, 2017/16262 E., 2019/7506 K. kararında, mala zarar verme suçuyla korunan hukuki yararın mülkiyet hakkı olduğu, ancak zarar verilen eşyanın zilyetliği malik dışında üçüncü bir kişide bulunuyorsa zilyetliğin sağladığı hakların da korunduğu ve zilyedin de şikâyet ve davaya katılma hakkının bulunduğu kabul edilmiştir. Bu kararlar güncel kanun değişikliklerinden önce verilmiş olabilir; kanun metninin güncel hâli esas alınmalıdır.
Etkin Pişmanlık
Zararın tamamen giderilmesi, zamanlamaya göre cezanın üçte ikisine veya yarısına kadar indirilmesini sağlar; kısmen giderme hâlinde ayrıca mağdurun rızası aranır. Ayrıntılar için etkin pişmanlık nedir, hangi suçlarda uygulanır yazımıza bakın.
Kavga ve Yaralama ile Birlikte İşlenmesi
Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmesi hâlinde uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK 253/3). Bu nedenle mala zarar vermenin, uzlaştırma dışında kalan bir suçla aynı olayda işlenip işlenmediği ayrıca incelenmelidir.
Kiracı ve Zilyedin Durumu
Zarar verilen eşya üzerinde zilyetlik malik dışında bir kişideyse, örneğin kiracıda ise, o kişinin de şikâyet ve davaya katılma hakkı bulunabilir. Bu nedenle kimin şikâyetçi olduğu ve şikâyet hakkının kimde olduğu savunma bakımından önem taşır.
HAGB İmkânı
Mahkûmiyet hâlinde hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise, kanundaki şartlar varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Ayrıntılar için HAGB ile ertelemenin farkı yazımıza bakabilirsiniz.
Sonuç ve Değerlendirme
Mala zarar verme suçunda şikâyet şartı, uzlaştırma ve etkin pişmanlık sürecin seyrini belirler. Hırsızlık amacıyla işlenen mala zarar vermede ise şikâyet aranmadığı için vazgeçmenin etkisi farklıdır.
Avukat Desteğinin Önemi
Zararın niteliği, şikâyet süresi ve uzlaşma imkânı erken aşamada değerlendirilmelidir. Hırsızlık ile birlikte işlenen fiiller için hırsızlık cezası kaç yıl yazımıza bakabilirsiniz.
Mala zarar vermenin cezası nedir?
TCK 151/1’e göre mağdurun şikâyeti üzerine dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
Mala zarar verme suçu şikâyete bağlı mıdır?
Evet. Soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Ancak hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla mala zarar verilmişse şikâyet aranmaz (TCK 142/4).
Mala zarar verme suçunda uzlaşma yapılabilir mi?
Evet. Soruşturulması şikâyete bağlı suçlar CMK 253/1-a kapsamında uzlaştırmaya tabidir; uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
Şikâyetten vazgeçersem dava düşer mi?
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme kural olarak kamu davasını düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK 73/4).
Zararı giderirsem ceza indirilir mi?
TCK 168’e göre mala zarar verme suçunda, kovuşturma başlamadan önce zarar aynen iade veya tazminle tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir.
Av. Burak Kahraman, mala zarar verme, kavga ve komşuluk uyuşmazlığı kaynaklı dosyalarda savunma desteği sunmaktadır.
Hukuki Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olayınıza özel hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; güncel mevzuat ve içtihat doğrultusunda değerlendirme için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.
Mala zarar verme iddiasıyla ilgili dosyanızı görüşmek için iletişime geçebilirsiniz.
