Kısa cevap: İşlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen kişi, TCK 278/1 uyarınca bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; işlenmiş olmakla birlikte sebebiyet verdiği neticelerin sınırlandırılması halen mümkün bulunan bir suçu bildirmeyen kişiye de aynı ceza verilir (278/2). Mağdurun on beş yaşını bitirmemiş çocuk, engelli veya hamileliği nedeniyle kendisini savunamayacak durumda bulunan kimse olması hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Tanıklıktan çekinebilecek kişiler bakımından cezaya hükmolunmaz (278/4). Kamu görevlisinin göreviyle bağlantılı olarak öğrendiği suçu bildirmemesi ise TCK 279 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapisle cezalandırılır.
Bir suça tanık olan veya suçu öğrenen kişinin bunu yetkili makamlara bildirmemesinin ceza sorumluluğu doğurup doğurmadığı, özellikle aile içi olaylarda ve genç failler bakımından sık sorulan bir konudur. Bu yazıda TCK 278’in kapsamını, yakınlar için cezasızlık hâlini ve Yargıtay’ın somut ölçütlerini anlatıyoruz. Güncel metin için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun güncel metni incelenebilir.
Ceza Aralıkları ve Hâller
Kısa cevap: Suçu bildirmeme cezası bir yıla kadar hapistir; mağdurun korunmasız olması cezayı yarı oranında artırır, tanıklıktan çekinebilecek kişilere ise ceza verilmez.
Yakınlar İçin Cezasızlık
Kısa cevap: Tanıklıktan çekinme hakkı bulunan kişilere TCK 278/4 uyarınca ceza verilmez; bu karar çoğunlukla CMK kapsamında ceza verilmesine yer olmadığı şeklinde verilir.
Yargıtay 17. Ceza Dairesi, 05.03.2019 tarihli, 2019/1907 E., 2019/3170 K. kararında, kardeşinin işlediği hırsızlık suçunu bildirmeyen suça sürüklenen çocuk hakkında iki ayrı bozma nedeni belirlenmiştir. Birincisi, çocuğun eyleminin suçu bildirmeme değil, hırsızlık malını kullanmak biçiminde TCK 165’teki suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi olarak nitelendirilmesi gerektiği ve iddianamede suçu bildirmeme suçundan açılmış bir dava bulunmadığı hâlde ek savunma verilerek bu suçtan mahkûmiyet kurulmasının CMK 225/1’e aykırı olmasıdır. İkincisi, kardeş oldukları için tanıklıktan çekinme hakkı bulunduğundan 278/4 uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğidir. Tanıklıktan çekinme hakkı için eşim veya akrabam aleyhine tanıklıktan çekinme hakkı yazımıza ve suç eşyası için suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu (TCK 165) yazımıza bakabilirsiniz.
Maddenin İptali ve Yeniden Düzenlenmesi
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 05.11.2014 tarihli, 2014/3849 E., 2014/11036 K. kararında, Anayasa Mahkemesinin 30.06.2011 tarihli ve E.2010/52, K.2011/113 sayılı kararıyla 278. maddenin iptal edildiği, iptal kararının 15.04.2012’de yürürlüğe girdiği, 05.07.2012’de yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanunla yeni düzenleme yapıldığı ve bu süreçte işlenen suçu bildirmeme fiilinin yaptırımsız kaldığı belirtilmiştir. Daire ayrıca polis kamerasıyla tespit edilen ve soruşturulmakta olan suçun görevle bağlantılı olarak öğrenilmediği gerekçesiyle TCK 279’daki suçun da oluşmadığını belirterek mahkûmiyet yerine beraat gerektiği sonucuna varmış ve hükmü bozmuştur. Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 08.04.2016 tarihli, 2015/8353 E., 2016/2202 K. kararında da 05.07.2012 tarihine kadar işlenen suçların yaptırımsız kaldığı, suç tarihinde bu eylemin kanunda suç olarak tanımlanmaması nedeniyle suça sürüklenen çocuğun beraat etmesi gerektiği belirtilmiştir.
İspat ve Savunma Noktaları
Suçu bildirmeme iddiasında, kişinin suçu ne zaman ve nasıl öğrendiği, bildirimin hangi aşamada mümkün olduğu ve bildirmemenin sonucu olarak neticelerin sınırlandırılmasının hâlâ mümkün olup olmadığı soruşturma dosyasındaki delillerle belirlenir. Telefon kayıtları, mesajlaşmalar ve tanık beyanları bu açıdan önem taşır.
Sonuç ve Değerlendirme
Suçu bildirmeme dosyalarında suçun işlenmekte olup olmadığı veya neticelerinin sınırlandırılmasının mümkün olup olmadığı, failin suçu ne zaman öğrendiği, mağdurun durumu, sanık ile asıl fail arasındaki yakınlık ve fiilin işlendiği tarih belirleyicidir. Yalan beyan ve delil dolaşımı gibi komşu suçlar için yalan tanıklık suçu ve suç delillerini yok etme veya gizleme suçu (TCK 281) yazılarımıza bakabilirsiniz.
Avukat Desteğinin Önemi
Yakınlık ilişkisinin belgelenmesi, iddianamedeki suç nitelemesinin kontrolü ve fiilin işlendiği tarihin doğru tespiti savunmanın temelini oluşturur. Acil durumlarda gözaltı ve ifade desteği sayfamızı, İstanbul dosyaları için Kartal ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Suçu bildirmemek suç mudur?
Evet. TCK 278 uyarınca işlenmekte olan bir suçu veya sebebiyet verdiği neticelerin sınırlandırılması halen mümkün olan işlenmiş bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen kişi bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
Akrabamın işlediği suçu bildirmek zorunda mıyım?
TCK 278/4 uyarınca tanıklıktan çekinebilecek kişiler bakımından cezaya hükmolunmaz. Yargıtay, kardeşin tanıklıktan çekinme hakkı nedeniyle suçu bildirmeme suçundan ceza verilmemesi gerektiğine hükmetmiştir; ancak suçu önleme yükümlülüğüne ilişkin sorumluluk hükümleri saklıdır.
Kamu görevlisi suçu bildirmezse ne olur?
Kamu adına soruşturma ve kovuşturmayı gerektiren bir suçun işlendiğini göreviyle bağlantılı olarak öğrenip bildirimde bulunmayı ihmal eden veya geciken kamu görevlisi, TCK 279 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
Her suçu bildirmemek suç mudur?
TCK 278 yalnızca işlenmekte olan suçlar ile neticelerinin sınırlandırılması halen mümkün olan işlenmiş suçlar bakımından cezai sorumluluk öngörür. Sonuçların artık önlenemeyeceği bir suçun bildirilmemesi bu madde kapsamında değerlendirilmez.
2012’den önce suçu bildirmeme cezalandırılır mıydı?
Anayasa Mahkemesi 278. maddeyi 30.06.2011 tarihli kararıyla iptal etmiş, madde 6352 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Yargıtay, yeni düzenlemeye kadar işlenen suçu bildirmeme fiillerinin yaptırımsız kaldığını kabul etmiştir.
Av. Burak Kahraman, adliyeye karşı suçlarda ve tanıklıktan çekinme hakkının tartışıldığı dosyalarda savunma desteği sunmaktadır.
Hukuki Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olayınıza özel hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; güncel mevzuat ve içtihat doğrultusunda değerlendirme için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.
Suçu bildirmeme iddiasıyla ilgili soruşturma için iletişime geçebilirsiniz.
