Kısa cevap: Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret, TCK 125/3-a uyarınca cezanın alt sınırı bir yıldan az olmamak üzere belirlenir (3 ay-2 yıl aralığındaki temel cezanın alt sınırı bir yıla çıkar), alenen işlenirse altıda bir artırılır (125/4) ve şikâyet aranmaz (TCK 131/1). Görevi yaptırmamak için direnmede ise kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanan kişiye altı aydan üç yıla kadar hapis verilir (TCK 265/1); yargı görevi yapan kişilere karşı iki yıldan dört yıla kadardır (265/2). Suçun kişinin kendisini tanınmaz hâle koyarak veya birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi cezayı üçte bir, silahla veya suç örgütünün korkutucu gücünden yararlanılarak işlenmesi yarı oranında artırır. Yargıtay, cebir veya tehdit içermeyen pasif direnmenin bu suçu oluşturmayacağını, hakaretin ise direnme suçunun unsuru olmayıp ayrıca TCK 125/3-a kapsamında değerlendirileceğini belirtmektedir.
Trafik kontrolü, üst araması veya olay yeri müdahalesi sırasında yaşanan tartışmalar, sıklıkla hakaret ve direnme iddiasıyla soruşturmaya dönüşür. Bu yazıda TCK 125/3-a ve 265’in ceza aralıklarını, iki suçun birbirinden farkını ve Yargıtay’ın aradığı delil ölçütünü anlatıyoruz. Güncel metin için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun güncel metni incelenebilir.
Ceza Aralıkları ve Artırım Hâlleri
Kısa cevap: Kamu görevlisine hakaret ve görevi yaptırmamak için direnme ayrı suçlardır; aynı olayda birlikte işlendiği iddia edilebilir ve ayrı ayrı değerlendirilir.
Genel hakaret suçu için hakaret suçu cezası, önödeme ve HAGB, tehdit unsuru için tehdit suçu cezası yazılarımıza bakabilirsiniz.
Pasif Direnme ve Delil Ölçütü
Kısa cevap: Direnme suçu amaçlı ve seçimlik hareketli bir suçtur; cebir veya tehdit içermeyen pasif direnme bu suçu oluşturmaz ve olay tutanağındaki soyut ifadeler tek başına yeterli sayılmaz.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 09.12.2014 tarihli, 2013/10099 E., 2014/12452 K. kararında, olay tutanağında ve katılan polis memurlarının beyanlarında tehdit ve hakaret eylemlerinin soyut biçimde belirtilmesi karşısında, hangi sözlerin hakaret veya tehdit mahiyetinde olduğunun ve hangi görevin nasıl engellendiğinin kuşkuya yer vermeyecek biçimde ortaya konulması, diğer polis memurları ve görgü tanığının dinlenmesi ve sanığın kötü muamele iddiası üzerinde durularak haksız tahrik (TCK 29) ve meşru savunma (TCK 129) ihtimalinin tartışılması gerektiği belirtilmiş; ayrıca birden fazla kişinin birlikte ve birden fazla görevliye karşı işlediği kabul edilen direnme suçunda TCK 265/3 ve 43/2’nin uygulanmaması ile HAGB’nin yetersiz gerekçeyle reddedilmesi nedeniyle hükümler oy birliğiyle bozulmuştur.
Hakaret ve Direnme Ayrı Suçlardır
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 21.03.2013 tarihli, 2012/3616 E., 2013/2100 K. kararında, TCK 265’te aranan “cebir ve tehdit” unsurlarının hakaret eylemini kapsamadığı, sanığın direnme ile birlikte gerçekleştirdiği hakaretin ayrıca TCK 125/3-a kapsamındaki suçu oluşturduğu ve birden fazla görevliye direnilmesi nedeniyle TCK 43’ün uygulanması gerektiği belirtilmiş; ancak bu eksiklikler aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmayarak hüküm onanmıştır. Daire, bir önceki ilkeyi 2012/3539 E., 2013/1415 K. sayılı, 26.02.2013 tarihli kararında da tekrar etmiş ve bu kararda sabıkasız sanık hakkında HAGB’nin yasal ve yeterli gerekçe gösterilmeden reddedilmesini bozma nedeni saymıştır.
HAGB ve Erteleme
Yukarıdaki kararlar, somut maddi zarar bulunmayan hakaret ve direnme dosyalarında “zararın karşılanmaması” gerekçesiyle HAGB’nin reddedilemeyeceğini göstermektedir. Cezanın kısa süreli olması hâlinde HAGB ve erteleme koşullarının değerlendirilmesi için HAGB ile erteleme farkı yazımıza bakabilirsiniz.
Sonuç ve Değerlendirme
Kamu görevlisine karşı suç iddialarında olay tutanağı kadar görgü tanıkları, kamera görüntüleri ve görevlinin müdahalesinin hukuka uygunluğu da belirleyicidir. Pasif direniş, söz ve davranışların niteliği ve birden fazla görevli bulunması ceza miktarını doğrudan etkiler.
Avukat Desteğinin Önemi
Gözaltı veya ifade aşamasında yapılan beyanlar sonraki yargılamada belirleyici olur. Acil durumlarda gözaltı ve ifade desteği sayfamızı, İstanbul dosyaları için Kartal ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Polise hakaretin cezası nedir?
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret TCK 125/3-a kapsamında cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. Yargıtay, temel cezanın doğrudan 125/3-a’ya göre belirlenmesi gerektiğini kabul etmektedir; alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda bir oranında artırılır (125/4).
Görevi yaptırmamak için direnme suçunun cezası nedir?
TCK 265/1’e göre altı aydan üç yıla kadar hapis cezasıdır. Yargı görevi yapan kişilere karşı iki yıldan dört yıla kadar hapis verilir (265/2); birden fazla kişiyle birlikte veya kendini tanınmaz hâle koyarak işlenirse ceza üçte bir oranında artırılır (265/3).
Polisin elinden kurtulmaya çalışmak suç mudur?
Yargıtay’a göre bu suç cebir veya tehdit içeren icrai davranışlarla işlenebilir; bu tipik hareketleri içermeyen pasif direnme fiilleri suçu oluşturmaz. Somut olayda hangi davranışın hangi görevi nasıl engellediği kuşkuya yer vermeyecek biçimde ortaya konulmalıdır.
Hakaret direnme suçunun içinde sayılır mı?
Hayır. Yargıtay, TCK 265’teki “cebir veya tehdit” unsurunun hakareti kapsamadığını, direnme ile birlikte işlenen hakaretin ayrıca TCK 125/3-a kapsamında değerlendirileceğini belirtmiştir.
Önödeme veya uzlaştırma mümkün mü?
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (125/3-a) önödeme kapsamı dışındadır (TCK 75/6) ve hakaret suçunda uzlaştırmaya gidilemez (CMK 253/3). Direnme suçu uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında sayılmamıştır.
Av. Burak Kahraman, kamu görevlilerine karşı işlendiği iddia edilen suçlarda soruşturma ve kovuşturma savunması konusunda destek sunmaktadır.
Hukuki Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olayınıza özel hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; güncel mevzuat ve içtihat doğrultusunda değerlendirme için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.
Polise hakaret veya direnme iddiasıyla ilgili dosyanız için iletişime geçebilirsiniz.
