Kısa cevap: Tanığı veya bilirkişiyi etkilemeye teşebbüs suçu (TCK 277), görülmekte olan bir davada yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı hukuka aykırı olarak etkilemeye teşebbüs eden kişiye iki yıldan dört yıla kadar hapis öngörür. Teşebbüs iltimas derecesini geçmezse ceza altı aydan iki yıla kadardır. 28.06.2014’te yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun’la “soruşturma” ibaresi çıkarıldığından suç artık yalnız mahkeme esasına kaydedilmiş ve sonuçlanmamış bir davada işlenebilir. Talep yöneltilmesiyle suç tamamlanır; tanığın etkilenmesi gerekmez.

Bir davada tanık olarak dinlenecek kişiye “ifadeni değiştir” demek, bilirkişiden belirli bir yönde rapor istemek ya da hâkime veya savcıya hukuka aykırı bir taleple ulaşmak ceza soruşturmasına yol açabilir. Aynı davranışın hangi aşamada ve nasıl yapıldığı ise sonucu tamamen değiştirir. Bu yazıda TCK 277’nin unsurlarını, 2014 değişikliğinin etkisini, iltimas hâlini, TCK 288 ve yalan tanıklıkla ayrımı ve tam metnini okuduğumuz üç Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararını anlatıyoruz. Güncel metin için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun güncel metni incelenebilir.

Tanığı veya Bilirkişiyi Etkilemeye Teşebbüs Suçu Nedir?

Tanığı veya bilirkişiyi etkilemeye teşebbüs, görülmekte olan bir davada gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak amacıyla yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı hukuka aykırı olarak etkilemeye kalkışmakla oluşan, adliyeye karşı bir suçtur. Kanundaki tam adı “yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs”tür.

TCK 277/1’in birinci cümlesi şöyledir: “Görülmekte olan bir davada (…) gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak amacıyla, davanın taraflarından birinin, (…) sanığın, katılanın veya mağdurun lehine veya aleyhine sonuç doğuracak bir karar vermesi veya bir işlem tesis etmesi ya da beyanda bulunması için, yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı hukuka aykırı olarak etkilemeye teşebbüs eden kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” Metindeki boşluklar, 2014’te çıkarılan ibarelerin yeridir.

Yargı görevi yapan, TCK 6/1-d’ye göre yüksek mahkemeler, adlî ve idarî mahkemeler üye ve hâkimleri ile Cumhuriyet savcısı ve avukatlardır. Bilirkişi ve tanık kavramları ise ceza ve hukuk yargılamasındaki anlamıyla anlaşılır. Madde başlığı ve kapsamı 6352 sayılı Kanun’la 05.07.2012’de genişletilmiş; tanık ve bilirkişi bu tarihten sonra maddeye girmiştir.

TCK 277 Suçunun Unsurları Nelerdir?

Kısa cevap: Görülmekte olan bir dava, bu davanın süjesi olan tanık, bilirkişi veya yargı görevi yapanla doğrudan ilişki, belirli bir yönde hukuka aykırı talep ve özel amaç gerekir.

TCK 277 suçunun oluşması için görülmekte olan bir dava, bu davada tanık, bilirkişi veya yargı görevi yapan sıfatı taşıyan bir kişiyle doğrudan ilişki ve ona belirli bir yönde hukuka aykırı bir talep yöneltilmesi gerekir. Fail, gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya haksızlık oluşturmak amacıyla hareket etmelidir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 03.06.2024 tarihli, 2021/1403 E., 2024/2894 K. kararında Daire, Ceza Genel Kurulu’nun 2019/27 E., 2021/101 K. sayılı kararına da atıf yaparak unsurları şöyle açıkladı: Suç görülmekte olan dava dolayısıyla işlenir; bu nedenle mahkeme esasına kaydedilmiş ve henüz sonuçlanmamış bir dava bulunmalıdır. Davanın özel hukuk, idare, vergi veya ceza davası olması fark etmez. Fail ile tanık, bilirkişi veya yargı görevi yapan arasında doğrudan bir ilişki kurulmalı ve belirli bir yönde karar, mütalaa veya beyan talep edilmelidir. Talebin yerine getirilmesi gerekmez; etkileme teşebbüsüyle suç tamamlanır.

• Görülmekte olan dava: İddianame veya dava dilekçesiyle mahkemeye taşınmış, sonuçlanmamış dava.
• Hukuka aykırılık: Hukuka uygunluk sebebi bulunmamalıdır. Bir avukatın tanığa usulü anlatması tek başına bu kapsamda değildir.
• Özel amaç: Davanın bir tarafının lehine veya aleyhine sonuç doğuracak karar, işlem veya beyan için ve gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek ya da haksızlık oluşturmak amacıyla hareket.

Tanığı Etkilemeye Teşebbüsün Cezası Ne Kadar?

Kısa cevap: Temel hâlde iki yıldan dört yıla kadar hapis. İltimas derecesinde altı aydan iki yıla kadar. Başka bir suç da oluşursa ağır ceza yarıya kadar artırılır.

Tanığı etkilemeye teşebbüs suçunun cezası iki yıldan dört yıla kadar hapistir. 6545 sayılı Kanun’la eklenen ikinci cümleye göre teşebbüs iltimas derecesini geçmezse ceza altı aydan iki yıla kadardır. Kanun hapis ile adli para cezası arasında seçimlik bir yaptırım öngörmemiştir. Cezanın hangi cümleden verileceği, etkilemenin biçimine göre belirlenir.

TCK 277/2’ye göre etkileme fiili aynı zamanda başka bir suç oluşturuyorsa, fikri içtima hükümlerine göre verilecek ceza yarısına kadar artırılır. Madde gerekçesinde bu hüküm, tanık veya bilirkişinin tehdit edilmesi ya da cebre maruz bırakılması ihtimali için konulduğu şeklinde açıklanır. Örneğin tanık ölümle tehdit edilerek ifadesini değiştirmesi istenirse fail daha ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır ve bu ceza yarıya kadar artırılır.

Soruşturma Aşamasında Tanığa Baskı TCK 277 Suçu mudur?

Soruşturma aşamasında tanığa baskı yapmak, 28.06.2014’ten beri TCK 277 suçunu oluşturmaz. 6545 sayılı Kanun’un 69. maddesi, maddeden “veya yapılmakta olan bir soruşturmada” ve “şüpheli veya” ibarelerini çıkarmıştır. Suç artık yalnız dava açıldıktan sonra, mahkeme aşamasında işlenebilir. Bu nedenle suç tarihi ile iddianamenin kabul tarihi her dosyada karşılaştırılmalıdır.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 15.01.2020 tarihli, 2019/13239 E., 2020/517 K. kararında, bir dolandırıcılık soruşturması sırasında şüphelinin tanıklarla bir kafede buluşup ifadelerini değiştirmelerini istediği iddia edilmişti. Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi, itiraz da reddedildi. Adalet Bakanlığı kanun yararına bozma istedi. Daire, 6545 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik nedeniyle suçun oluşması için yapılmakta olan bir soruşturma değil, mahkeme esasına kaydedilmiş ve henüz sonuçlanmamış bir dava gerektiğini belirtti. Kafede söylenen sözlerin TCK 288’deki aleniyet unsurunu da taşımadığını kabul ederek kanun yararına bozma talebini reddetti. Tanıklardan birine yönelik ölüm tehdidi için ise ayrıca tehdit suçundan dava açıldığını not etti.

Bu karar önemli bir boşluğu gösterir: Soruşturma aşamasında, gizli biçimde ve tehdit içermeyen bir baskı, ne TCK 277’ye ne de aleniyet aradığı için TCK 288’e uyar. Baskı tehdit içeriyorsa tehdit suçu (TCK 106) gündeme gelir.

İltimas Derecesinde Etkileme Nedir, Ceza Nasıl Düşer?

Kısa cevap: İltimas, hatıra binaen ricadır. Teşebbüs bu dereceyi geçmezse ceza altı aydan iki yıla kadardır; baskı ve nüfuz kullanımı iltimas sayılmaz.

İltimas derecesinde etkileme, failin tanıktan, bilirkişiden veya yargı görevi yapandan baskı, tehdit veya nüfuz kullanmadan, hatıra binaen ricada bulunmasıdır. Yargıtay iltimasın anlamını bu şekilde açıklamaktadır. İltimas hâlinde ceza, temel hâldeki iki-dört yıl yerine altı aydan iki yıla kadar hapistir. Baskı veya nüfuz kullanımı ise iltimas sayılmaz.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 21.11.2017 tarihli, 2017/3273 E., 2017/9119 K. kararında iki kardeş arasında görülen tapu iptali ve tescil davasında, davalı kardeş, davacının bildirdiği ve annesinin amcasının kızı olduğunu söylediği tanığı telefonla arayıp lehine ifade vermesini istemiş, ileride bir işi olursa yardımcı olacağını söylemişti. Yerel mahkeme temel cezayı uyguladı. Daire, hatıra binaen ricada bulunan sanığın fiilinin iltimas derecesini aşmadığını; suç tarihinden sonra yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun’la eklenen ikinci cümlenin TCK 7/2 gereği lehe kanun olarak uygulanması gerektiğini belirterek hükmü bozdu.

Aynı kararda iki önemli tespit daha vardır. Davanın karşı tarafı olan kardeşin bu suçun mağduru olmadığı ve davaya katılamayacağı belirtildi. Ayrıca tebliğnamedeki “suç yalnız yargı görevi yapana karşı işlenebilir” görüşüne, 6352 sayılı Kanun sonrası metin tanığı da kapsadığı için katılınmadı.

Hangi Sözler Tanığı Etkilemeye Teşebbüs Sayılmaz?

Tanığı etkilemeye teşebbüs sayılmayan sözler, tanıktan belirli bir yönde beyan talebi içermeyen sözlerdir. Yargıtay, sanığın tanığa söylediği sözün davanın bir tarafının lehine veya aleyhine sonuç doğuracak bir beyanda bulunması için hukuka aykırı etkileme niteliğinde olup olmadığını somut olarak incelemektedir. Sözün bağlamı ve tanığın algısı birlikte değerlendirilir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 03.06.2024 tarihli, 2021/1403 E., 2024/2894 K. kararında sanık, kendi yargılandığı ceza davasında tanıklık yapmak için duruşma salonunun önünde bekleyen kişiye yaklaşıp “Sen beni tanıyor musun?” diye sormuş; tanık “evet tanıyorum” deyince “iyi tanı o zaman” demişti. Yerel mahkeme bir yıl sekiz ay hapis verdi. Daire, bu sözlerin davanın bir tarafı lehine veya aleyhine sonuç doğuracak bir beyanda bulunması için tanığı hukuka aykırı olarak etkilemeye teşebbüs niteliğinde olmadığını belirterek beraat gerektiği gerekçesiyle hükmü oy birliğiyle bozdu.

Bu karar, belirsiz ve yoruma açık sözlerin otomatik olarak TCK 277 sayılamayacağını gösterir. Ancak aynı sözler tehdit niteliği taşıyorsa ayrı bir değerlendirme yapılır.

TCK 277 ile Yalan Tanıklık ve TCK 288 Nasıl Ayrılır?

TCK 277, yalan tanıklık ve TCK 288; fiili kimin işlediğine ve etkilemenin nasıl yapıldığına göre ayrılır. Tanığın kendisi gerçeğe aykırı tanıklık yaparsa yalan tanıklık (TCK 272), tanığı biri doğrudan etkilemeye çalışırsa TCK 277, etkileme amaçlı beyan alenen yapılırsa TCK 288 söz konusudur.

Yalan tanıklığın cezası, mahkeme huzurunda bir yıldan üç yıla, üç yıldan fazla hapis gerektiren suçların soruşturma veya kovuşturmasında iki yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK 272/2-3). Ayrıntılar için yalan tanıklık suçu yazımıza bakabilirsiniz. TCK 288 ise hem dava hem soruşturma aşamasını kapsar, ancak alenen sözlü veya yazılı beyan arar ve yalnız adli para cezası öngörür. Delillerin karartılması amacı taşıyan davranışlar için suç delillerini yok etme suçu (TCK 281) yazımız da yol gösterir.

TCK 277’de Zamanaşımı, HAGB ve Erteleme Nasıl Uygulanır?

Tanığı etkilemeye teşebbüs suçunda dava zamanaşımı sekiz yıldır. TCK 66/1-e, üst sınırı beş yılı geçmeyen hapis cezası gerektiren suçlarda sekiz yıllık süre öngörür; TCK 277/1’in üst sınırı dört yıldır. Süre, etkileme teşebbüsünün gerçekleştiği günden işlemeye başlar. Zamanaşımını kesen işlemler varsa süre uzar.

Temel hâlde ceza iki yıldan başladığı için TCK 62’deki takdiri indirimle ceza iki yılın altına inebilir: iki yıldan altıda bir indirim bir yıl sekiz ay eder. Bu durumda 7589 sayılı Kanun’la 16 Temmuz 2026’da değişen CMK 231/5-6’daki şartlar varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması tartışılabilir. İltimas hâlinde ceza zaten altı aydan iki yıla kadar olduğundan HAGB ve TCK 51’e göre erteleme daha sık gündeme gelir. İncelediğimiz 12. Ceza Dairesi dosyalarından birinde yerel mahkeme bir yıl sekiz ay hapis vermiş ve cezayı ertelemişti.

Suç şikâyete bağlı değildir ve CMK 253/1’deki uzlaştırma listesinde yer almaz. 12. Ceza Dairesi’nin 2017/9119 K. sayılı kararına göre suçun koruduğu hukuki yarar nedeniyle davanın karşı tarafı bu suçun mağduru değildir ve davaya katılma hakkı bulunmaz.

Sonuç ve Değerlendirme

Tanığı veya bilirkişiyi etkilemeye teşebbüs suçu, görülmekte olan bir davada tanığa, bilirkişiye veya yargı görevi yapana belirli bir yönde hukuka aykırı talep yöneltilmesiyle tamamlanır ve iki yıldan dört yıla kadar hapis gerektirir. 2014’ten beri soruşturma aşaması kapsam dışıdır. İncelediğimiz kararlarda Yargıtay, iltimas ile baskıyı ayırmış, belirli bir talep içermeyen sözleri suç saymamıştır. Bu nedenle olayın tarihi, davanın açılıp açılmadığı ve sözün içeriği dosyanın başında tespit edilmelidir.

Avukat Desteğinin Önemi

Uygulamada sık yapılan hatalardan biri, dava açılmadan önceki görüşmelerin de TCK 277 sayılacağını düşünmektir; suç tarihi ile iddianamenin kabul tarihi mutlaka karşılaştırılmalıdır. İkinci hata, akrabalık ve hatır ilişkisine dayanan ricanın iltimas olarak tartışılmamasıdır. Üçüncü hata ise tanıkla yapılan her temasın suç sayılacağı korkusuyla delillerin hiç toplanmamasıdır; tanıkla temas yerine talepler mahkemeye usulüne uygun iletilmelidir. acil durumlarda gözaltı ve ifade desteği sayfamıza ve İstanbul dosyaları için Kartal ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Hukuki Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olayınıza özel hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; güncel mevzuat ve içtihat doğrultusunda değerlendirme için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.